Shesh për 4,000 vetë në një Qytet me 1,000

Shkruar: January 14th, 2011 | Autor: | Kategoria: Design Urban | Etiketa: , | Presim Përshtypje »

Siluva, një qytet me më pak se 1.000 banorë, është qendra shpirtërore e katolicizmit në Lituani. Ky është një nga pesë vëndet në Evropë ku shfaqja çudibërëse e Virgjëreshës Mari është njohur zyrtarisht nga Kisha. Çdo shtator, turma pelegrinësh tërhiqen të vijnë drejt Siluvës për Festën e Lindjes së Zonjës së Bekuar, e cila përkujtohet në Bazilikën dhe Kishën e Manifestimit.

Ideja e një sheshi të ri, të përshtatshëm për festivale masive fetare për më shumë se 4,ooo vizitorë, është diskutuar për herë të parë në periudhën mes luftërave, por transformimi rrënjësor i hapësirës qëndrore të qytetit, i mbështetur nga Kryepeshkopi, u bë i mundur vetëm disa vjet më parë.

Në përputhje me një projekt nga G. Natkevicius & Partners, një park i vogël dhe një sipërfaqe prej 12.000 m2 në terrenin mes bazilikës dhe kishës mbuluar me shtëpi druri, plevica dhe bahçe, u pastruan për të nxjerrë në pah një hapësirë imponuese . Përmirësimi i dialogut optik mes dy monumenteve kryesore të qytetit – një kishëz e stilit modern, me ngjyrë të bardhë (A. Vivulskis, 1924) dhe një kishë, e stilit barok i vonë, me tullë të kuqe – i përcjell hapësirës një ndjenjë të fortë shpirtërore. Ndërkohë, projektimi i matur i vetë sheshit transmeton një karakter të qartë bashkëkohor.

Sheshi në formën e një piste është fragmentuar si nga pikëpamja optike ashtu edhe ajo hapësinore, me qëllim për ta bërë atë më mikpritës dhe më të përputhshëm me pëlhurën në shkallë të vogël urbane përreth. Sipërfaqja e sheshit është ndarë dhe trajtuar me lloje të ndryshme shtrimi: në qendër, gjatë gjithë gjatësisë, është një “qilim” i zbehtë betoni, anët janë shtruar me basalt të errët dhe shirita të gjelbër bari. Rreshtat me shtylla ndriçimi, stolat prej druri masiv dhe skulpturat në gur anëve të sheshit, plotësojnë hapësirën dhe ripërcaktojnë dimensionet e saj. Statuja e Virgjëreshës Mari dhe Papa Gjon Palit II, të vendosura përgjatë boshtit të sheshit, prezantojnë elementin e shkallës njerëzore dhe krijojnë hapësira të ndërmjetme rreth vetes.

Gjatësor, me dy korsi për trafikun dhe lëvizjen e këmbësorëve në të dyja anët e tij, sheshi ndahet prej tyre nga një rrjetë me pemë që njëkohësisht e shkëpusin atë nga rrëmuja e trafikut dhe krijojnë një perde që mbulon fasadat me të cilat ai përballet. Si rrejdhojë është moduluar edhe ndikimi i tyre vizual në imazhin e sheshit.

Teksti: Ruta Leitanaite

Imazhet: pronë e G. Natkevicius and Partners

Nga: G. Natkevicius and partners dhe revistës A10, nr. 37

Siluva, a town of fewer than 1,000 inhabitants, is the spiritual center of Catholicism in Lithuania. It is one of the five places in Europe where the miraculous appearance of the Virgin Mary has been officially recognized by the Church. Every September hordes of pilgrims are attracted to a Feast of Nativity of the Blessed Virgin Mary, which is commemorated in the Basilica of and Chapel of Manifestation.

The idea of a new square, suitable for mass religious festivals attracting as many as 4,ooo visitors, was first mooted in the interwar period, but the sweeping transformation of the towns central space, supported by the Archbishop, only got underway a couple years ago.

In accordance with a design by G. Natkevicius and Partners, a small park and an area of wooden houses, barns and gardens between the Basilica and the Chapel were removed, opening up an imposing 12,000 m2 space. The enhanced visual dialogue between the town’s two main landmarks – a white modernist chapel (A. Vivulskis, 1924) and a red brick late baroque church – gives the space a strong spiritual sense. Meanwhile, the restrained design of the square itself exudes a clearly contemporary character.

The runway-like square is visually and spatially fragmented, in order to make it more hospitable and more in keeping with the surrounding small-scale urban fabric. The surface of the square is divided into different types of paving: a pale concrete central ‘carpet’, dark basalt sides and strips of green grass. Rows of light poles, massive timber benches and stone sculptures of the Stations of the Cross at the sides fill the space and redefine its dimensions. Statues of the Virgin Mary and Pope John Paul II, placed along the axis, introduce a human scale and create secondary spaces around themselves.

Longitudinally, two lanes for traffic and pedestrian circulation either side of the square are separated by the trees that screen the space from the bustle of traffic and also act as curtain, veiling the facades of the buildings opposite, and modulating their visual impact on the square’s image.

However, the impressive blueprint has not been completely realized: the square is abruptly blocked by the cemetery surrounding the Chapel. the extension of the square, requiring the relocation of 45 graves and a cut through the cemetery is embedded in future plans and the approval of the relatives of the departed is already assured. Nevertheless, the controversial design is still sparking public debate about whether the individual religious experience is less important than the mass one, and whether the  project could not have been carried out with greater sensitivity to exsting physical and spiritual patterns.

Text by: Ruta Leitanaite

Images: property of G. Natkevicius and partners

Via: G. Natkevicius and partners and A10 magazine, no. 37